Dinar Haberleri Websitesine Hoşgeldiniz.
VEDA HUTBESİ ve EVRENSEL İNSAN HAKLARI
Köşe Yazısı Tarihi : 11-03-2011       
İsmet Mere
ismet.mere@mynet.com

( Manevi Penceremiz )
Hazret-i Peygamber (s.a.v.) in vedâ hutbesi, hicretin onuncu yılında ifa ettiği ilk ve son haccıdır. Bu hac sırasında, 124 bin kișiye hitaben söylemiș olduğu bir hutbedir.
Daha 10 yıl önce, öldürülme tehdidi karșısında Mekke’yi terketmek zorunda kalan Yüce Pygamber (s.a.v.), 10 yıl içerisinde 100 binden fazla bir mü’min topluluğuyla , hac görevini ifa etmek üzere Mekke yolunu tuttu:
Hazret-i Peygamber (s.a.v.), Nasr sûresinin nazil olmasından sonra vefatının yaklaștığını anlamıștı. Bir taraftan haccetmek, diğer taraftan da dinin hukuka, ahlâka, ibadete ve içtimai hayâta dâir hükümlerini, geniș bir topluluk önünde, bir kere daha, insanlığa anlatmayı istiyordu.
Hicretin 10. yılı Zü’l-kâ’de ayında hac hazırlıklarına bașladı ve haccedeceğini etrafa ilan ettirdi. Tüm müslümanlar da Hazreti Peygamber’le beraber haccetmek için hazırlığa bașladı. Böylece Zü’l-ka’de ayının yirmi beși cumartesi günü öğle namazını mescid-i saadette tam olarak dört rekat kıldı ve haccın farz, vacip ve sünnetlerini de ashabına anlattı. Evine gidip yıkandı, zevceleri ve kızı Fatıma (r.a.) olduğu halde yola çıktı. Ümmeti de onları takip etti. Kurbanlık develer de sürüler halinde yola çıkarıldı.
İkindiye doğru Medine”nin miykad mahalli olan Zülhuleyfe”ye ulaștılar ve geceyi orada geçirdiler. Artık bütün namazlarını seferî olarak kıldılar. Sabahleyin Rasulüllah yıkanıp gusül abdestini alarak ihrama girdi ve Lebbeyk ... șeklinde bașlayan “telbiye” yi tüm mü’minler söylemeye bașladı. Beydâ mevkiine geldiklerinde Cebrail (a.s.) hac ile umre’ye beraber niyet etmesini bildirdi. Hz. Peygamber de Hacc-ı kıran’a veya hacc-ı temettu’ya niyet etmekte serbest olduklarını bildirdi. Onların bir kısmı hacc-ı kıran’a, bir kısmı da hacc-ı temettu’ya niyet ettiler. Geceyi “serf” mevkiindeki Zî-Tuvâ denilen yerde geçirdi.
Sabahleyin bir insan seli halinde ilerleyen müslümanlarla birlikte hareket etti. Zü’l-hıcce ayının dördü Pazar günü Muallâ yolundan Mekke’ye ulaștı. Benî Șeybe kapısından Harem-i Șerif’e girdi.
Kâbe’yi görünce dua ettikten sonra, Kasvâ adlı devesinin üzerinde yedi defa tavâf’ı tamamladı. Devesinden inerek Makam-ı İbrahim’e gelip 2 rekât namaz kıldı. Sonra da Safa tepesine gelip Cenab-ı Hakk’a duada bulunduktan sonra Safa ve Merve tepeleri arasında 7 kere “sa’y” yaptı. Kendisi Hacc-ı Kıran’a niyet ettiği için ihramdan çıkmadı. Hacc-ı Temettu’ya niyet edenler ise sa’y den sonra ihramdan çıktılar. Zülhicce ayının sekizi perșembe günü devesine binerek Mina’ya hareket etti. Hacc-ı temettu’ya niyet edenler de yeniden ihrama girip hareket ettiler. Rasûlüllah o gün Mina’da kaldı. Sabahleyin Zülhicce’nin dokuzu Cuma günü güneș doğarken Müzdelife’ye hareket etti. Orada durmadan Arafat’a varıp kendisi için hazırlanmıș olan çadıra indi. Diğer müslümanlar da çadırlarını kurup dinlendiler.
Öğle vaktinden biraz sonra devesine binerek ARAFAT vadisinin ortasına geldi. Cerir İbni Abdullah vasıtasıyla sükûneti sağladıktan sonra veda haccı’nda okumuș olduğu üç meșhur hutbesinden birincisini hitap etmeye bașladı. Çok fazla bir kalabalık olduğu için sesin yetișmediği yerlere, araya gür sesli müezzinler koyarak tekrar edildi ve “Ey insanlar, Rasûlüllah der ki...” diyerek herkesin duyması sağlandı. Orada bulunan 124 binden fazla müslüman topluluğu bu mühim hutbeyi derin bir sükûnet içerisinde büyük bir dikkat ve ilgiyle dinledi. Her hitabının sonunda da:
-Tebliğ ettim mi Yâ Rabb! Diyor, ashabı da: -Evet, tebliğ ettin Yâ Rasûle’llah diyorlardı. Peygamberimiz yine 3 defa; -Șahid ol Yâ Rab, -șâhid ol Yâ Rab, -Șâhid ol Yâ Rab! Diyordu.

Veda Hutbesi’nin ana hatlarını özetleyecek olursak, Peygamberimiz (a.s.) șu konulara temas etmiștir:
1- Her iște sadece Allah'a hamd-ü sena etmek gerekir.
2- Nefis insanı her zaman şerre yöneltmek ister. Bu sebeple nefislerin şerrinden de Allah'a sığınmak lâzımdır.
3- Müslümanların malları, canları ve ırzları kutsaldır. Her türlü tecavüzden korunmuștur
4-Cahiliye devrinin örf ve âdetleri kaldırılmıștır.
5- Faizin her türlüsü haramdır. Kaldırdığı ilk faiz, amcası Abdülmuttalib’in oğlu Abbas’ın faizidir. Borcun aslını vermek gerekir. 
6-Her türlü kan davası kaldırılmıștır. Ilk kaldırdığı kan davası da yine amcasının oğlu Haris bin Rabîa’nın kan davası olmuștur.
7- Emânetler yerlerine verilmelidir. Emânete hıyanet edilmemelidir.
8- Küçük-büyük, önemli-önemsiz her iste șeytana uymaktan sakınılmalıdır.
9- Kadınların da, erkeklerin de karșılıklı hak ve sorumlulukları vardır. Kadınlara nezâketle davranılacaktır.
10- Zinadan kaçınılmalıdır..
11- Köle ve hizmetçilere iyi davranılmalıdır.
12- Bütün Müslümanlar kardeştir. Arab’ın arab olmayana karşı hiç bir üstünlüğü yoktur. Üstűnlűk takvâda (Allah korkusunda) dır.
13- Zulümden sakınmak gerekir halkın malı haksız yere yenemez birine ait bir șey sahibinin izni olmadıkça baskası için helâl olmaz.
14- Müslümanlar birbirleriyle savaşmaktan sakınacaklardır.
15- Allah'ın Kitâb'ına ve Peygamber'in sünnetine uyanlar asla sapıklığa düșmezler.

Görűleceği űzere Rasulűlla (s.a.v.), insanlığın temel hak ve özgűrlűklerini özet halinde bu hutbesinde açıklamıştır. Cahiliyye devrinin ahlâk ve kűltűr anlayışını dikkate aldığımızda, bu prensipler, zamanının anlayışlarına karşı bir ihtilâldir. Özellikle o devirde kadınların toplum içindeki değerine baktığımızda, Veda Hutbesi daha iyi anlaşılır.
Diğer yandan, evrensen insan hakları beyannamesinin 10 Aralık 1948 tarihinde 58 űye devletin imzasıyla Birleşmıs Milletlerin 217 A sayılı kararıyla onaylanma tarihine baktığımızda, evrensel bir din olan Islam’ın, tam 14 asır önce insan hakları evrensel beyannamesini ilan ettiğini görmekteyiz.
Hele daha 10 yıl önce , öldűrűlme teşebbűsű űzerine Medine’ye gitmek zorunda kalan Islam Peygamberinin, 10 yıl içerisinde tűm Arap Yarımadasında kurduğu barış havası ve yűz binden fazla inanan topluluğuyla Mekke’ye hac için gelmesi, Islam’ın yűceliğini ortaya koymaktadır.
Not: Gelecek yazımda veda hutbesinin Arafatta ve Mina’da okunan bölűmlerinin metinlerini yayınlayacağım.
Yazıyla İlgili Ziyaretçi Yorumları
Bu haberle ilgili henüz hiç ziyaretçi yorumu yazılmamıştır. İlk yorumu yapmak için lütfen buraya tıklayınız...
  Ziyaretçi Yorumu
 
Bu Yazarın Diğer Yazıları